مشاوره استراتژی چیست ؟

مشاوره استراتژی چیست ؟

 مشاوره استراتژی یکی از زیر شاخه های مشاوره است. استراتژی اهداف، منابع و مسیر درست برای رسیدن به موفقیت را به شما باید نشان دهد. یعنی استراتژی در گسترده ترین معنای خود، ابزاری است که افراد یا سازمان ها از طریق آن به اهداف خود دست پیدا می کنند. این تعریف ها از استراتژی کمک زیادی به مخاطب نمی کند چرا که از نتایج کاربرد آن قرار است که آن را درک کنیم! پس بهتر است کمی روی تعریف استراتژی بیشتر دقت و واکاوی کنیم.

تاریخچه ای از استراتژی

واژه «استراتژی» (Strategy) که اکنون در زبان فارسی از آن به «راهبرد» تعبیر می شود مفهومی است که از عرصه نظامی نشأت گرفته و بعداً در سایر عرصه ها از جمله اقتصاد، تجارت و به ویژه عرصه سیاست و مملکت داری بکار رفته است.ریشه واژه «استراتژی» واژه یونانی «استراتژیا» (Strategia) به معنای «فرماندهی و رهبری» است. با این مقدمه شاید بتوان گفت معنای ساده استراتژی عبارت است از یک طرح عملیاتی به منظور هماهنگی و سازماندهی اقدامات برای دستیابی به هدف. 

در عرصه نظامی استراتژی عموماً مربوط به نقل و انتقال نیروها در پشت جبهه جنگ و در جبهه، قبل از درگیر شدن با دشمن است. وقتی که نیروهای نظامی در جبهه با نیروهای دشمن درگیر می شوند اتفاقاتی که در فرماندهی جنگ رخ می دهد تاکتیک است و نه استراتژی.

استراتژی، طرح کلی برای استفاده از منابع به منظور ایجاد موقعیتی مطلوب است؛ تاکتیک، نقشه ای برای یک اقدام خاص است. در حالی که تاکتیک ها مربوط به مانورهای لازم برای پیروزی در نبردها است، استراتژی در ارتباط با پیروزی در جنگ به بحث مي پردازد.

سازمان ها به همان اندازه ای که ارتش ها به استراتژی های نظامی نیاز دارند به استراتژیهای کسب و کار نیاز دارند تا به کار خود جهت و هدف بدهند، از منابع به روشی موثرتر استفاده کنند و تصمیمات اتخاذشده از سوی افراد مختلف را هماهنگ کنند. ریشه بسیاری از مفاهیم و نظریات درباره استراتژی کسب و کار، استراتژی نظامی است. مفهوم استراتژی از یونان نشأت نگرفته است: اثر کلاسیک سان تزو (هنر جنگ) در حدود ۵۰۰ سال قبل از میلاد مسیح به عنوان اولین شرح در مورد استراتژی شناخته می شود.

استراتژی چیست؟

به این ترتیب پاسخ به سوال استراتژی چیست این است که استراتژی بر دستیابی به اهداف خاص تمرکز داردکه شامل تخصیص منابع است؛ و اینکه چند تصمیم یا اقدام سازگار، درست یا منسجم را نشان می دهد.

سیاری از اصول استراتژی نظامی در وضعیت های تجاری نیز اعمال شده است. این اصول عبارتند از نقاط قوت نسبی استراتژیهای تهاجمی و دفاعی؛ معیارهای پیش دستی کردن در مقابل تهاجم از روبرو؛ نقش واکنش های درجه بندی شده در برابر اقدامات تجاوزکارانه؛ مزایای غافلگیر کردن؛ و پتانسیل فریب دادن، احاطه بر دشمن، افزایش وسعت جنگ و فرسایش نیروها. در عین حال، تفاوت های مهمی بین رقابت تجاری و تعارض نظامی وجود دارد. هدف جنگ (معمولاً) شکست دادن دشمن است. هدف رقابت تجاری، خیلی تهاجمی نیست: اکثر سازمان های تجاری، بلندپروازی های رقابتی خود را محدود می کنند و به جای تخریب رقبا به دنبال همزیستی هستند.

با این تفاصیل بنا بر تعریف جانسون (Johnson) و شولز (Scholes) استراتژی یعنی «دامنه‌ی فعالیت و مسیر حرکت سازمان در درازمدت که با خلق مزیت‌ها، منابع لازم را برای تامین نیازهای بازار و انتظارات ذینفعان در محیطی چالش‌برانگیز به دست می‌آورد.»به عبارت دیگر استراتژی به این موارد می‌پردازد:

  • کسب‌وکارِ تلاش می‌کند در درازمدت به کجا برسد؟ (مسیر حرکت)
  • کسب‌وکارِ در کدام بازارها باید رقابت کند و چه فعالیت‌هایی در این بازارها انجام می‌شود؟ (بازارها، دامنه‌ی فعالیت)
  • کسب‌وکارِ چگونه می‌تواند بهتر از رقبا عمل کند؟ (مزیت‌ها)
  • منابع لازم (مهارت، سرمایه، ارتباطات، شایستگی‌های فنی، امکانات) برای داشتن توان رقابت کدامند؟ (منابع)
  • عوامل محیطی بیرونی که بر توانایی کسب‌وکارِ برای رقابت تأثیر می‌گذارند کدامند؟ (محیط)
  • ارزش‌ها و انتظارات طرف‌های درگیر در کسب‌وکارِ که قدرت اثرگذاری دارند، کدامند؟ (ذینفعان)

استراتژی برنامه های مقیاس بزرگ و آینده نگر برای تعامل با محیط رقابتی به منظور بهینه کردن دستیابی به هدف های سازمان و به عبارتی برنامه بازی مؤسسه می باشد، که اگر چه همه نیازهای انسانی، مالی و مواد در آینده را به تفصیل بیان نمی کند ولی چارچوبی برای تصمیم گیری فراهم می سازد و آگاهی شرکت در باره نحوه رقابت در برابر کی، کی، کجا و برای چه را نشان می دهد” (پیرس و رابینسون؛ خلیلی شورینی، ۱۳۸۰).

آن‌ها در کتاب «مدیریت استراتژیک» (strategic management) که در سال ۲۰۰۰ منتشر شد مدلی دیگر از مدل های مدیریت استراتژیک ارائه کرده‌اند. آن‌ها عناصر مدل مدیریت استراتژیک را شامل موارد زیر می‌دانند:

  • ۱٫ تعریف مأموریت شرکت (چرا وجود داریم؟) و در نظر گرفتن مسئولیت اجتماعی (چگونه شرکت می‌خواهد به توسعه پایدار دست پیدا کند؟)
  • ۲٫ تجزیه و تحلیل محیط درونی و بیرونی که به آن تحلیل محیطی (Environmental analysis) نیز گفته می‌شود.
  • ۳٫ شناسایی استراتژی‌هایی که در چارچوب مزیت رقابتی پایدار و بر اساس فعالیت‌های زنجیره ارزش و قابلیت‌های اثربخش هستند. به این مرحله تحلیل و انتخاب استراتژیک (Strategic analysis and choice) گفته می‌شود.
  • ۴٫ فهرست کردن اهداف بلند مدت و شناسایی استراتژی‌های عمومی
  • ۵٫ هدف‌گذاری کوتاه‌ مدت، تاکتیک‌های وظیفه‌ای و خط‌مشی‌هایی که اقدامات را تقویت می‌کنند
  • ۶٫ ساختاردهی مجدد، مهندسی مجدد و تمرکز مجدد بر سازمان
  • ۷٫ پیگیری استراتژی‌ها در زمان اجرا، کشف مشکلات یا تغییرات و انجام تعدیلات لازم. به این مرحله کنترل استراتژیک (Strategic control) و بهبود مستمر (Continues improvement) گفته می‌شود.

استراتژی در اصطلاح عام، برنامه و دور نمایی از اهداف آینده است که یک موجودیت درجهت نیل به اهداف خود، آن استراتژی را تدوین و پیگیری می کند. اما در علم مدیریت، تدوین استراتژی همانا یکی از وظایف خطیر مدیریتی است که مبنای تصمیم گیری های حیاتی مدیران برای حفظ بقای سازمان و فعالیت آن می باشند.

استراتژی کسب و کار بر بهبود موقعیت رقایشی محصولات واحد کسب و کار (کالاها یا خدمات در یک صنعت با یک بخش بازار خاص) تاکید می کند. استراتژی کسب و کار نشان می دهد که یک سازمان چطور باید در یک صنعت خاص رقابت با همکاری کند. باید توجه داشت که به لحاظ نزدیکی و شباهت سطح کل سازمان و سطح کسب و کار، ممکن است برخی از استراتژیهای آنها مشابه باشند. 

استراتژی را در کجا مشاهده می کنیم؟

استراتژی یک شرکت را می توان در سه جا مشاهده کرد: در اندیشه مدیران، در بیان اینکه استراتژی چیست بیانی که در سخنرانی ها و اسناد مکتوب آن ها و در تصمیماتی که استراتژی از طریق آن اجرایی می شود. فقط دو مورد آخر قابل مشاهده هستند.

ریشه های استراتژی در فرایندهای تفکر کارآفرینان و مدیران ارشد است. نقطه آغاز استراتژی برای کارآفرین، ایده مربوط به کسب و کار است. در اکثر شرکت های کوچک، استراتژی در اندیشه مدیران باقی می ماند: نیازی به بیان صریح استراتژی نیست. برای شرکت های بزرگ، بیانیه های استراتژی در صورت جلسات هیئت مدیره و اسناد برنامه ریزی استراتژیک مشاهده می شود که همواره محرمانه هستند. اما اکثر شرکت ها (به خصوص شرکت های دولتی)، توضیح استراتژی خود برای کارکنان، مشتریان، سرمایه گذاران و شرکای تجاری را ارزشمند می دانند. 

نقش استراتژی در رسیدن سازمان به اهدافش

برای درک بهتر مدیریت استراتژیک و پاسخ به این سوال که استراتژی چیست، آن را از بعد دیگری معرفی می‌کنیم. در این تعریف، وجود برخی مفاهیم ضروری است. نخست اینکه باید «اهداف» سازمان تعیین شده و همه‌ی اعضا از آنها آگاه باشند. گام بعدی «چگونگی» رسیدن به اهداف است که دو شاخه می‌شود:

  • وضعیت و شرایطی که سازمان در قبال سازمان‌های دیگر در پیش می‌گیرد
  • ابتکارات، سیاست‌ها و تصمیم‌هایی که برای پیش‌رَوی در درازمدت اتخاذ می‌شوند

مثال

دو سوال “بنگاه در کجا رقابت می کند؟” و “چگونه رقابت می کند؟” مبنایی فراهم می کند که بر اساس آن می توانیم رویکرد استراتژیکی که بنگاه دنبال می کند را توصیف کنیم. سوال کجا چند بعد دارد. این سوال با محصولاتی که بنگاه تأمین می کند، مشتریانی که به آن ها خدمت ارائه می کند، کشورها و مناطقی که در آن فعالیت می کند و طیف عمودی فعالیت هایی که انجام می دهد، ارتباط دارد.

بنابراین می توان استراتژی شرکت کوکاکولا را بر حسب این تصمیمات کجا و چگونه توصیف کرد. با توجه به سوال کجا:

    • کوکاکولا در صنایع نوشیدنی های غیرالکلی رقابت می کند که در آن کنستانتره را برای نوشابه های دارای برند خود (نظیر کوکاکولا، اسپرایت (Sprite)، فانتا (Fanta)، تب (Tab) و فرسکا(Fresca)) تأمین می کند و نوشیدنی های غیرگازدار (نظیر مینت مید (Minute Maid)، های سی (Hi-C) و آبمیوه های فایو الایو (Five Alive) و آب معدنی داسانی(Dasani)) را تأمین می کند.
    • به لحاظ جغرافیایی، کوکاکولا در سراسر جهان رقابت می کند؛ “پنج بازار بزرگ” آن عبارتند از آمریکا، مکزیک، برزیل، ژاپن و چین.
    • به لحاظ دامنه عمودی، فعالیت های اصلی کوکاکولا، تولید محصول، مدیریت برند و ساخت و توزیع کنستانتره است. تولید و توزیع نوشیدنی های غیرالکلی آن از طریق شرکت تابعه آن، کوکاکولا انترپرایزز (Coca-Cola  Enterprises) و شرکت های محلی داری حق امتیاز انجام می شود.

    با توجه به سوال چگونه، کوکاکولا یک استراتژی تمایز را دنبال می کند که در آن به تصویر برند ایجاد شده از طریق تبلیغات و ترويج (Promotion) شدید وابسته است. این شرکت به دنبال رهبری در سهم بازار از طریق بازاریابی (Mass Marketing) انبوه خود و از طریق روابط نزدیک با شرکت های برتر تولید نوشیدنی در تمام کشورهایی است که در آن ها فعالیت می کند.

    مفهوم مشاوره استراتژی چیست؟

    مشاوره استراتژی از اینجا خود را نشان می دهد. مشاوران کسب و کار یک شرکت و بازار آن را تجزیه و تحلیل می‌کنند تا عناصر سازگار و هماهنگ با آن کسب و کار را مشخص کنند. این عناصر شامل رهنمودهای استراتژیک، وظایف، دیدگاه ها و ارزش ها، موقعیت بازار، مخاطبان هدف، اهداف و زنجیره ارزش می‌شوند.

    همه این‌ها منجر به تضمین نتایج پایدار در بلند مدت می‌شود که باعث ایجاد ثروت و به سود رسیدن صاحبان و سهامداران آن کسب و کار می‌شود. این عمل همچنین ایمنی کارکنان و تامین محصول و خدماتی که جامعه نیاز دارد را تضمین می‌کند و همگی این‌ها بدون آسیب رساندن به جامعه انجام می‌شود.

    آیا کسب و کار شما به مشاوره استراتژی نیاز دارد؟

    با پاسخ به سوالهای زیر به جواب سوال بالا دست پیدا می کنید:

    آیا شرکت شما زیان آور است؟البته یک یا دو دوره زیان آوری به صورت متوالی، به این معنی نیست که شما باید مشاوره بگیرید. اما باید وضعیت اقتصادی را تجزیه و تحلیل کنید که آیا استراتژی های شما مطلوب است؟ آیا رقیبان شما سود می‌کنند؟ این موارد ممکن است سر نخ هایی به شما بدهد.

    آیا سهم بازار را  از دست می‌دهید؟این سوال مانند همه سوال های دیگر است اما دارای یک سیگنال جدی تر است که البته قطعی نیست. شما باید تصمیم بگیرید که یک مشاوره استراتژی نیاز است یا خیر.

    آیا شرکت در حال از دست دادن مدیران ارشد خود است؟مدیران ارشد در شرکت خود سابقه زیادی دارند. شرکت به هر قیمتی حاضر است آنان را نگه دارد. از دست دادن مدیران ارشد یک شرکت ممکن است نشانه این باشد که آن‌ها به مسیری که شرکت می‌خواهد برسد ایمان ندارند.

    آیا تصمیم گیری های استراتژیک شرکت مبهم و گیج کننده است؟البته اصطکاک و اختلاف نظر در تصمیم گیری ها طبیعی است. اما اگر ابهام بیش از حد باشد، این ممکن است نشان دهنده مشکلات استراتژیک باشد.

    آیا شرکت از تکنیک های مدیریت فرایند کسب و کار استفاده می‌کند؟تعیین استراتژی بدون تعریف فرایندهای بهینه سازی کسب و کار برای ایجاد ارزش کار پیچیده ای است، به خصوص اگر شما ابزارهای مدیریت یا نرم افزار اتوماسیون در اختیار نداشته باشید.

    مشاوره استراتژی

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *